Bruksela, 5 lutego 2026r.

Okaleczanie żeńskich narządów płciowych stanowi poważne naruszenie praw człowieka. Jest to narzędzie kontroli i ucisku zadawanego kobietom i dziewczętom. Nie ma na to żadnego medycznego, kulturowego ani etycznego usprawiedliwienia. Musi zostać zlikwidowany.

Praktyka ta nadal dotyka ponad 200 mln kobiet i dziewcząt na całym świecie, w tym co najmniej 600 tys. mieszkających w Europie. Zakończenie tej praktyki ma zasadnicze znaczenie dla wyeliminowania wszelkich form przemocy wobec kobiet i dziewcząt oraz dla wypełnienia zobowiązania Unii Europejskiej na rzecz równości płci. Zaledwie w zeszłym tygodniu na posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych UE potwierdziła swoje zaangażowanie na rzecz wyeliminowania wszelkich nierówności płci oraz form przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć.

UE podjęła już istotne kroki w tym kierunku. Dyrektywa UE w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej z 2024 r. zobowiązuje państwa członkowskie do uznania okaleczania żeńskich narządów płciowych za przestępstwo odrębne, wzmocnienia profilaktyki, poprawy wsparcia dla osób, które doświadczyły przemocy, oraz usprawnienia gromadzenia danych.

Zniesienie tej formy przemocy wymaga trwałych i skoordynowanych działań na szczeblu globalnym, krajowym i lokalnym. Dlatego też UE inwestuje w kampanie uświadamiające, zaangażowanie społeczności i partnerstwa z organizacjami międzynarodowymi, aby stawić czoła szkodliwym normom społecznym, które umożliwiają uporczywe okaleczanie żeńskich narządów płciowych.

Od 2016 r. współpraca z agencjami ONZ, w tym UNFPA i UNICEF-em, w szczególności w ramach inicjatywy „Spotlight”, pomaga chronić zagrożone kobiety i dziewczęta oraz stymuluje zmiany w społecznościach.

Normy społeczne mogą ewoluować, a prawa człowieka mogą być chronione. UE nie zrezygnuje z wysiłków na rzecz wyeliminowania okaleczania żeńskich narządów płciowych na całym świecie, dopóki każda kobieta i każda dziewczyna nie będą mogły wieść wolnego, bezpiecznego i godnego życia.

Kontekst

Okaleczanie żeńskich narządów płciowych (FGM) obejmuje wszystkie procedury obejmujące częściowe lub całkowite usunięcie żeńskich zewnętrznych narządów płciowych lub inne uszkodzenie żeńskich narządów płciowych z przyczyn pozamedycznych, zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia. Szacuje się, że 190 000 dziewcząt w 17 krajach europejskich jest zagrożonych okaleczeniem, podczas gdy 600 000 kobiet żyje z konsekwencjami okaleczania żeńskich narządów płciowych w Europie.

Wysiłki na rzecz zwalczania okaleczania żeńskich narządów płciowych stanowią część szerszego zobowiązania UE do położenia kresu wszelkim formom przemocy ze względu na płeć oraz promowania równości, sprawiedliwości i ochrony wszystkich kobiet i dziewcząt. Unia Europejska ustanowiła kompleksowe ramy prawne i polityczne w celu zapobiegania okaleczaniu żeńskich narządów płciowych i zwalczania tego procederu. W 2021 r. Komisja przyjęła kompleksową strategię UE na rzecz praw dziecka, a następnie zalecenie z 2024 r. w sprawie opracowania i wzmocnienia zintegrowanych systemów ochrony dzieci w najlepszym interesie dziecka, przy czym obie te strategie zwracają szczególną uwagę na dziewczęta dotknięte okaleczaniem żeńskich narządów płciowych lub zagrożone takim okaleczaniem.

Kryminalizacja okaleczania żeńskich narządów płciowych jest wymagana na mocy Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, zwanej również konwencją stambulską, do której Unia Europejska przystąpiła w 2023 r. Ponadto w maju 2024 r. Unia Europejska przyjęła dyrektywę w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, która wymaga uznania okaleczania żeńskich narządów płciowych za odrębne przestępstwo.

Nasze zobowiązanie do wyeliminowania wszelkich form przemocy ze względu na płeć wykracza poza granice, jak określono w Planie działania UE dotyczącym praw człowieka i demokracji na lata 2020–2024, unijnej strategii na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025, trzecim unijnym planie działania w sprawie równości płci, przedłużonym do 2027 r. Od 2017 r. UE wspiera inicjatywę „Spotlight”, inicjatywę ONZ mającą na celu położenie kresu przemocy wobec kobiet i dziewcząt. UE kontynuuje współpracę z globalnymi partnerami w celu zapobiegania okaleczaniu żeńskich narządów płciowych, podnoszenia świadomości i promowania rozwiązań kierowanych przez społeczność.

Komisja pracuje nad zwalczaniem wszelkich form przemocy ze względu na płeć za pośrednictwem programów finansowania, takich jak program „Obywatele, równość, prawa i wartości” (CERV). W ramach komponentu DAPHNE w 2025 r. Komisja przeznaczyła 23 mln euro na projekty dotyczące zwalczania przemocy ze względu na płeć i przemocy wobec dzieci oraz zapobiegania tym zjawiskom.

Ponadto od marca 2023 r. organy krajowe mogą wprowadzać do Systemu Informacyjnego Schengen wpisy dotyczące dzieci i osób dorosłych szczególnej troski, które są narażone na przemoc ze względu na płeć, w tym okaleczanie żeńskich narządów płciowych. UE wspiera również szkolenia dla organów krajowych i podnoszenie świadomości społeczności zagrożonych okaleczaniem żeńskich narządów płciowych w celu zapobiegania okaleczaniu żeńskich narządów płciowych i zapewnienia osobom, które doświadczyły okaleczenia, odpowiedniego wsparcia.

źródłó: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/statement_26_308